Klimatske promene i kolaps biodiverziteta su međusobno povezane krize – imaju zajedničke uzroke i rešenja, te se međusobno utiču kroz složene mehanizme povratnih sprega. Smatra se da su velike promene u korišćenju zemljišta za potrebe poljoprivrede i urbanizacije od 1850. godine, kao i intenziviranje poljoprivrede u poslednjih 70 godina, doprinele sa gotovo 25% ukupnih antropogenih emisija gasova sa efektom staklene bašte (GHG). Takođe, to su glavni uzroci drastičnog smanjenja biodiverziteta.
Zajednički imenitelj ovih problema je degradacija zemljišta, koja se ispoljava na više načina – između ostalog, kroz gubitak organske materije u zemljištu (SOM), koja delimično sadrži i organski ugljenik (poznat kao ugljenik u zemljištu). SOM predstavlja „gorivo“ za život u zemljištu – omogućava kruženje hranljivih materija i pruža ključne usluge ekosistema. Degradacija zemljišta stoga predstavlja ozbiljnu pretnju.
Poljoprivrednici su u središtu ovog izazova – oni upravljaju sa 40% zemljišta EU, koje trenutno emituje oko 330 miliona tona CO₂ ekvivalenta, što je otprilike jednako ukupnim bruto emisijama Španije i Estonije zajedno.
Inicijativa EU o „karbonskoj poljoprivredi” (carbon farming) donosi novu šansu za pozitivnu agendu u oblasti upravljanja zemljištem – sa koristima ne samo za klimu, već i za biodiverzitet, profitabilnost poljoprivrednih gazdinstava i otpornost sektora. Međutim, za to je neophodan odgovarajući politički i regulatorni okvir.
Najpre je potrebno jasno definisati pojam i obuhvat karbonske poljoprivrede. Evropski biro za životnu sredinu (EEB) definiše karbonsku poljoprivredu kao prakse upravljanja zemljištem koje smanjuju emisije GHG i povećavaju sekvestraciju i skladištenje ugljenika u zemljištu i vegetaciji.
Da bi ove mere bile korisne i za biodiverzitet, vodne resurse i održivost života na selu, karbonska poljoprivreda mora usvojiti holistički pristup zdravom zemljištu i zdravim ekosistemima, utemeljen na konceptu „rešenja zasnovanih na prirodi“ (Nature-based Solutions).
To podrazumeva:
– vraćanje vode i obnovu isušenih organskih zemljišta (tresetnih močvara),
– upravljanje travnjacima na način koji uključuje prirodu,
– masovno ponovno uvođenje drveća u poljoprivredne pejzaže,
– primenu agroekoloških i regenerativnih praksi na oranicama.
Primena ovih višestruko korisnih rešenja mogla bi da transformiše poljoprivredno zemljište u veliki ponor ugljenika do 2050. godine, uz istovremeno obnavljanje biodiverziteta i jačanje otpornosti poljoprivrede na klimatske promene.
Izvor: https://eeb.org/wp-content/uploads/2021/10/Carbon-Farming-Report-FINAL-WEB.pdf
